İsveç tartışmalı cinsiyet değiştirme yasasını kabul etti

İsveç Parlamentosu, yasal olarak cinsiyet değiştirmek için asgari yaşı 18'den 16'ya indiren ve cerrahi müdahalelere erişimi kolaylaştıran tartışmalı bir yasayı kabul etti.
İsveç tartışmalı cinsiyet değiştirme yasasını kabul etti


Kaynak: france24.com
Erişim tarihi: 17.04.2024

1972 yılında cinsiyet değiştirmeyi yasal hale getiren ilk ülke olan İsveç’te asgari cinsiyet değiştirme yaşının 18'den 16'ya indirilmesi önerisi tartışmalara yol açmıştı. Söz konusu tartışma, parti üyelerinin bu konudaki baskılarına boyun eğdiğini itiraf eden muhafazakar Başbakan Ulf Kristersson'un konumunu da zayıflattı. Teklifler yaş sınırının düşürülmesinin ötesinde, bir kişinin yasal cinsiyetini değiştirmesini kolaylaştırmayı da amaçlıyordu. 17 Nisan Çarşamba günü parlamentoda oylanan yasa, İsveç'in 349 sandalyeli parlamentosunda 234 lehte ve 94 aleyhte oyla kabul edildi.

İsveç Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Transgender, Queer ve İnterseks Hakları Federasyonu (RFSL) Başkanı Peter Sidlund Ponkala, AFP haber ajansına yaptığı açıklamada: "Bugünkü süreç çok uzun, İsveç'te yasal cinsiyetinizi değiştirmek yedi yıla kadar sürebiliyor" dedi. Teklife göre iki yeni yasa mevcut mevzuatın yerini alacak: bunlardan biri cinsiyet değişikliğine yönelik cerrahi prosedürleri düzenleyen yasa, diğeri ise resmi kayıtlarda yasal cinsiyet değişikliğine yönelik idari prosedürü düzenleyen yasa.

Parlamentonun tasarıyı kabul etmesi sonucu, çocuklar artık 16 yaşından itibaren yasal cinsiyetlerini değiştirebilecekler, ancak 18 yaşın altındakiler için ebeveynlerinin, bir doktorun ve Ulusal Sağlık ve Refah Kurulunun onayına da ihtiyaç olacak. Bir kişinin esas cinsiyeti hakkında hoşnutsuzluk duyma durumunu ifade eden "cinsiyet disforisi" teşhisi ise artık gerekli olmayacak.

Cinsiyet değiştirme sürecine yönelik cerrahi prosedürlere, şu anda olduğu gibi 18 yaşından itibaren izin verilecek ancak artık Sağlık ve Refah Kurulunun onayı gerekmeyecek. Yumurtalıkların ya da testislerin alındığı transseksüel ameliyatlarına ise bugün olduğu gibi sadece 23 yaşından itibaren izin verilecek.

İsveç Parlamentosu, yasal olarak cinsiyet değiştirmek için asgari yaşı 18'den 16'ya indiren ve cerrahi müdahalelere erişimi kolaylaştıran tartışmalı yasayı kabul etti.

Cinsiyet disforisi artıyor 

Bir dizi Avrupa ülkesi, insanların yasal cinsiyetlerini değiştirmelerini kolaylaştıran yasaları çoktan kabul etti. Dikkatli olunması gerektiğini belirten İsveçli yetkililer ise, 2022 yılında çok nadir durumlar dışında reşit olmayanlara hormon tedavisini durdurma kararı aldı ve cinsiyet değiştirmek isteyen genç kızlar için mastektomilerin (sağlıklı göğüslerin alındığı transseksüel ameliyatı) bir araştırma ortamıyla sınırlı olması gerektiğine hükmetti.

İsveç'te cinsiyet disforisi vakalarında keskin bir artış görülüyor. Sağlık ve Refah Kurulu'na göre bu eğilim, 2008'den bu yana yüzde 1.500'lük bir artışla özellikle 13 ile 17 yaş arasındaki kız çocukları arasında görülüyor. İlerici ve liberal ülkede cinsiyet değiştirme uygulamalarına uzun zamandır yüksek tolerans gösterilse de, siyasi partiler bu yeni öneri konusunda iç bölünmeler yaşıyor. Akademisyenler, sağlık uzmanları ve yorumcular da konunun her iki tarafında yer alıyor. Bu hafta yayınlanan bir ankete göre İsveçlilerin neredeyse %60'ı bu öneriye karşı çıkarken sadece %22'si öneriyi destekliyor.

Bazı eleştirmenler ise, kadın soyunma odalarında ve hapishanelerdeki erkek varlığına ilişkin endişelerini dile getiriyor ve yasal değişikliğin kafası karışık gençleri cerrahi cinsiyet değiştirme yoluna girmeye teşvik edeceğinden korkuyor. Diğerleri ise cinsiyet disforisindeki keskin yükselişin açıklanamaması nedeniyle daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.

Derin bölünmeler

Sosyal Demokratların (S-kvinnor) kadın kanadı başkanı Annika Strandhall İsveç haber ajansı TT'ye verdiği demeçte: "[Cinsiyet disforisinin] otizm spektrum bozukluğu gibi farklı psikiyatrik durumlar veya teşhislerle açık bir korelasyonu var. Dolayısıyla bunu (yaş değişikliğini) durdurmak ve cinsiyet disforisi vakalarındaki artışı açıklayabilecek daha fazla araştırma yapılana kadar beklemek istiyoruz" ifadelerini kullanmıştı. Başbakan Kristersson ise öneriyi "dengeli ve sorumlu" bulduğunu söylemişti. Ayrıca kendisi, yaşı sınırını 18'de tutmak istediğini ancak partisindeki güçlü seslere boyun eğdiğini de itiraf etmişti. Kendi hükümeti bu konuda ikiye bölünmüş durumda; Ilımlılar ve Liberaller büyük ölçüde lehte iken, Hristiyan Demokratlar ve İsveç Demokratları aleyhte görüş bildirdi. Kabul edilen yeni yasa 1 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girecek.