Çek Anayasa Mahkemesi, translar için yasal cinsiyet değişikliğinde ameliyat şartını kaldırdı

Çek Anayasa Mahkemesi yaptığı açıklamada, transseksüellerin cinsiyet değiştirme süreçlerini resmi olarak tamamlayabilmeleri için cinsiyet değiştirme ameliyatı olmalarını zorunlu kılan yasal düzenlemeyi iptal etti.
Çek Anayasa Mahkemesi, translar için yasal cinsiyet değişikliğinde ameliyat şartını kaldırdı


Kaynak: reuters.com
Erişim tarihi: 08.05.2024

Çek Anayasa Mahkemesi yaptığı açıklamada, transseksüellerin cinsiyet değiştirme süreçlerini resmi olarak tamamlayabilmeleri için cinsiyet değiştirme ameliyatı (transseksüel ameliyatı) olmalarını zorunlu kılan yasal düzenlemeyi iptal etti. Orta Avrupa ülkesini AB'nin çoğu üyesiyle aynı çizgiye getiren bu karar trans aktivistleri tarafından memnuniyetle karşılandı.

Mevcut yasalara göre Çek Cumhuriyeti transseksüellerin, cinsiyet değiştirme süreçlerini resmi olarak tamamlamadan önce cinsel organlarını iptal eden cinsiyet değiştirme ameliyatları geçirmeleri ve kısırlaştırılarak üreyemez hale getirilmeleri gerekiyordu.

Mahkeme, verdiği karara ilişkin yaptığı açıklamada mevcut yasal zorunluluğun "transların insanlık onurlarıyla bağlantılı olarak fiziksel bütünlüklerinin korunmasına yönelik temel haklarıyla çeliştiğini" belirtti. Mahkeme, ilgili yasal değişikliği kabul etmesi için parlamentoya 2025 yılı ortasına kadar süre verdi.

Mahkeme ayrıca, parlamentonun mahkeme kararına uyması gerektiğini ancak cinsiyet değiştirme sürecinin resmi olarak tanınmasından önce uzman görüşlerinin toplanması ve kararın doğruluğundan emin olunması için belirli bir sürenin geçmesi gibi başka şartlar da koyabileceğini söyledi.

Cinsiyet değiştirme ameliyatı
Adalet Bakanı Pavel Blazek, transseksüellerin resmen tanınması için cinsiyet değiştirme ameliyatı olmalarını zorunlu kılan yasayı iptal eden mahkeme kararını savundu.

Adalet Bakanı Pavel Blazek sosyal paylaşım sitesi X üzerinden yaptığı açıklamada, iktidardaki merkez sağ koalisyonun şimdiye kadar yasanın değiştirilmesi konusunda uzlaşmaya varamadığını belirterek: “Ancak şimdi Anayasa Mahkemesi bu kararıyla açık bir talimat verdi" dedi. Mahkeme kararı, esas cinsiyeti kadın olan ancak doğum belgesindeki cinsiyet ibaresini cinsiyet değiştirme ameliyatı geçirmeden değiştirmek isteyen bir transın şikayetini ele aldı.

Çek Cumhuriyetinde insanlara doğumda verilen ve belgelerde kullanılan kimlik numaraları kişinin esas cinsiyetini (biyolojik cinsiyetini) ortaya koymaktadır. Çek dilinde ayrıca erkek veya kadın soyadları için farklı sonlar kullanılmaktadır. Çek Cumhuriyetinde yasal cinsiyet değişikliği talebiyle bir imza kampanyası düzenleyen trans aktivisti sivil toplum kuruluşu “Trans*parent” ise alınan kararı memnuniyetle karşıladı. Kuruluş tarafından yapılan açıklamada: "İleriye doğru bir adım attık. Ancak şimdi hükümetin harekete geçmesi gerekiyor." denildi.